Peraturan Unggun Api di Malaysia: Di Mana Dibenarkan dan Siapa Yang Menetapkan

Malaysia tidak mempunyai satu undang-undang nasional yang menyatakan di mana unggun api dibenarkan di tapak perkhemahan. Jawapannya bergantung pada tanah siapa anda berkhemah. Hutan simpanan kekal, tanah awam dan tapak persendirian masing-masing mengikut peraturan berbeza, dan hukumannya juga berbeza.

Peraturan di bawah datang daripada laman rasmi kerajaan dan agensi yang disenaraikan sebagai sumber di akhir.

Garis panduan nasional yang tiada peraturan api

Garis Panduan Perancangan Tapak Perkhemahan nasional berkuat kuasa mulai 10 Jun 2024 di bawah Pekeliling KSU KPKT Bil. 1 Tahun 2024. Ia menggariskan cara tapak perkhemahan dirancang dan diurus, tetapi tidak ada peraturan unggun api di dalamnya. Ia juga tidak meliputi perkhemahan persendirian di hutan, khemah ketenteraan, perkhemahan anjuran institusi pendidikan atau NGO, dan khemah perlindungan kecemasan. Jadi api unggun di tapak tidak ditadbir oleh garis panduan ini.

Hutan simpanan kekal: peraturan paling ketat

Di dalam hutan simpanan kekal, menyalakan, menyimpan, membawa atau membiarkan api menyala tanpa kebenaran adalah kesalahan di bawah Seksyen 82(2) Akta Perhutanan Negara 1984. Hukumannya denda sehingga RM50,000 atau penjara sehingga lima tahun, atau kedua-duanya. Merosakkan pokok dengan api turut membawa hukuman yang sama di bawah Seksyen 81(2)(b).

Malah memasuki hutan simpanan kekal tanpa permit adalah kesalahan di bawah Seksyen 47. Hukumannya denda sehingga RM10,000, penjara sehingga tiga tahun, atau kedua-duanya.

Perak menunjukkan cara ia dilaksanakan. Berkhemah di hutan lipur negeri itu perlu kebenaran terlebih dahulu daripada Pejabat Hutan Daerah. Sebarang penggunaan api mesti diawasi supaya kawasan hutan tidak dimusnahkan. Amalan selamatnya, tanya pejabat hutan sebelum anda menyalakan apa-apa.

Undang-undang pembakaran terbuka merangkumi setiap api terbuka

Takrif pembakaran terbuka dalam Akta Kualiti Alam Sekeliling cukup luas untuk merangkumi unggun api. Seksyen 29A(3) mentakrifkan pembakaran terbuka sebagai sebarang api, pembakaran atau bara yang berlaku di udara terbuka dan tidak disalurkan melalui cerobong atau paip. Takrif ini boleh merangkumi unggun api.

Sebaik sahaja Akta Kualiti Alam Sekeliling (Pindaan) 2024 berkuat kuasa mulai 7 Julai 2024, kesalahan di bawah Seksyen 29A membawa denda RM25,000 hingga RM1,000,000. Penjara boleh sampai lima tahun. Sebanyak RM5,000 tambahan dikenakan bagi setiap hari api dibiarkan selepas notis berhenti.

Had lama, yang masih dipaparkan pada satu laman DOE bertarikh 2022, ialah RM500,000. Undang-undang baharu menaikkannya dengan ketara.

Sebahagian pembakaran diisytiharkan bukan pembakaran terbuka di bawah Perintah Pembakaran Terbuka 2003, berkuat kuasa sejak 1 Januari 2004. Senarainya merangkumi pembakaran tumbuhan berpenyakit, bangkai haiwan yang dijangkiti, penyelidikan kebakaran dan latihan pegawai bomba, serta pembakaran bagi tujuan pindah tanam atau tanam semula tanaman. Unggun api tidak termasuk.

Selangor pula lebih ketat. Seluruh negeri diisytiharkan sebagai kawasan larangan pembakaran terbuka di bawah Seksyen 29AA(2), kecuali pembakaran mayat, pembakaran bagi tujuan keagamaan, gril atau barbeku, dan flaring gas mudah terbakar. Unggun api di Selangor berada di luar pengecualian itu. Gril barbeku yang betul tidak.

Majlis tempatan menambah kuasa sendiri. Di Subang Jaya, pembakaran terbuka di premis tanpa lesen boleh dikompaun RM1,000 di bawah Undang-Undang Kecil 16, Undang-Undang Kecil Pengumpulan, Pengalihan dan Pelupusan Sampah (MBSJ) 2007. Peruntukan DOE menambah kompaun RM2,000 bagi setiap longgokan bahan yang terbakar.

Menyalakan api atau membakar bahan yang menggusarkan, menyusahkan atau membahayakan orang ramai di atas atau berhampiran jalan awam juga adalah kesalahan di bawah Akta Kesalahan Kecil 1955. Akta itu hanya berkuat kuasa di Semenanjung Malaysia.

Musim jerebu menambah tekanan, bukan undang-undang

Tiada perintah larangan api yang diwartakan khas bagi amaran jerebu. Perubahan pada cuaca panas dan kering ialah penguatkuasaan. Setakat 21 Julai 2025, DOE telah menjalankan 4,121 rondaan darat dan 640 rondaan dron di seluruh negara. Ia mengeluarkan 58 notis arahan dan 27 tindakan mahkamah berkaitan pembakaran terbuka.

Apabila peraturan bertulis tidak wujud

Sesetengah taman tidak menerbitkan peraturan api langsung. Senarai perbuatan terlarang Taman Negara Pulau Pinang merangkumi membuang sampah dan mencemar kawasan, dengan denda sehingga RM1,000 atau penjara sehingga enam bulan, tetapi tiada kesalahan api yang disebut. Peraturan api rasmi juga tidak ditemui pada laman Sabah Parks atau taman di Sarawak. Di tempat sebegini, permit atau pejabat taman adalah jawapan yang selamat.

Sebelum anda menyalakan api

Lalui senarai ini sebelum sebarang unggun api.

• Tanya pengurus tanah dahulu. Di tanah hutan simpanan kekal, dapatkan kebenaran bertulis daripada pejabat hutan.
• Di Selangor, gunakan kawasan gril atau barbeku yang disediakan, bukan api terbuka.
• Awaskan sebarang api yang dibenarkan sehingga benar-benar padam, seperti yang dikehendaki peraturan Perak.
• Sedia untuk pemeriksaan lebih ketat pada cuaca panas dan kering, apabila DOE menambah rondaan.
• Laporkan pembakaran terbuka kepada DOE melalui talian bebas tol 1-800-88-2727, emel aduan_k@doe.gov.my, atau portal eaduan di eaduan.doe.gov.my.

Soalan lazim

Adakah unggun api dibenarkan di tapak perkhemahan di Malaysia?

Tiada satu peraturan nasional yang boleh menjawabnya. Garis panduan perancangan KPKT yang berkuat kuasa mulai 10 Jun 2024 tidak mengawal unggun api. Yang mengawal ialah undang-undang tanah anda berkhemah: hutan simpanan kekal, undang-undang pembakaran terbuka, dan peraturan majlis tempatan.

Perlukah kebenaran untuk api di hutan simpanan kekal?

Perlu. Menyalakan, menyimpan, membawa atau membiarkan api menyala tanpa kebenaran adalah kesalahan di bawah Seksyen 82(2) Akta Perhutanan Negara 1984, boleh didenda sehingga RM50,000, penjara sehingga lima tahun, atau kedua-duanya. Berkhemah di hutan lipur Perak juga perlu kebenaran terlebih dahulu daripada Pejabat Hutan Daerah.

Adakah pembakaran terbuka diharamkan di Selangor?

Seluruh negeri Selangor diisytiharkan sebagai kawasan larangan pembakaran terbuka di bawah Seksyen 29AA(2) Akta Kualiti Alam Sekeliling. Pengecualiannya ialah pembakaran mayat, pembakaran bagi tujuan keagamaan, gril dan barbeku, serta flaring. Unggun api berada di luar pengecualian itu.

Apakah hukuman bagi pembakaran terbuka?

Sejak 7 Julai 2024, kesalahan di bawah Seksyen 29A membawa denda RM25,000 hingga RM1,000,000, penjara sehingga lima tahun, atau kedua-duanya, ditambah sehingga RM5,000 bagi setiap hari kesalahan diteruskan selepas notis berhenti.

Bagaimana saya melaporkan orang yang membakar sampah?

Hubungi talian bebas tol 24 jam DOE di 1-800-88-2727, emel aduan_k@doe.gov.my, atau failkan aduan melalui portal eaduan di eaduan.doe.gov.my.