Monyet di Tapak Perkhemahan: Simpan Makanan dan Jaga Kebersihan

Monyet yang duduk di meja piknik anda bukan peluang bergambar. Ia adalah haiwan yang terbiasa dengan manusia, boleh menggigit atau merampas makanan.

Nasihat di bawah datang daripada kenyataan PERHILITAN, Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 dan garis panduan kesihatan KKM serta WHO.

Kenapa memberi makanan menjadi punca utama

PERHILITAN menyatakan pemberian makanan secara tetap melatih monyet mengharapkan makanan manusia. Ia berhenti mencari makanan sendiri dan bilangannya meningkat melepasi kapasiti habitat. Di Selangor, 14,515 daripada 18,444 aduan hidupan liar dari 2023 hingga Mei 2025 melibatkan monyet. Kajang, Petaling, Sepang dan Ampang mencatatkan jumlah aduan tertinggi.

Apabila monyet menghubungkan manusia dengan makanan, ia menjadi lebih berani. PERHILITAN Negeri Sembilan memaklumkan monyet terbiasa akan merampas beg plastik dan makanan daripada orang yang lalu.

Pemberian makanan juga memudaratkan haiwan. Makanan ringan manusia terlalu manis, berlemak dan tinggi protein. Ia merosakkan pemakanan dan boleh menyebarkan penyakit. Kera ekor panjang menyebabkan sehingga 65% daripada laporan konflik manusia-hidupan liar tahunan di Malaysia.

Apa kata undang-undang

Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 terpakai di Semenanjung Malaysia dan Labuan. Akta ini tidak menjadikan pemberian makanan hidupan liar sebagai kesalahan khusus. Ia menjadikan provokasi hidupan liar sebagai kesalahan di bawah seksyen 88.

Pindaan 2021 menaikkan denda maksimum untuk kesalahan serius seperti pemburuan haram kepada RM1 juta dan hukuman penjara 15 tahun. Tetapi pindaan itu tidak mengharamkan pemberian makanan.

Simpan makanan seperti isyarat

Di tapak, anggap setiap sisa sebagai isyarat. Simpan makanan dalam bekas kedap udara. Letakkan di dalam kenderaan, bukan khemah. Gantung sampah di luar jangkauan jika tidak boleh dikunci.

Basuh pinggan dan peralatan sejurus selepas makan. Tuangkan air sisa jauh dari khemah dan sumber air. Lap meja dan permukaan memasak supaya tiada bau tertinggal.

Jangan tidur dengan makanan ringan dalam khemah. Sebiji pisang dalam beg galas sudah cukup untuk menarik monyet masuk.

Bawa balik sampah anda

Bermula 1 Januari 2026, semua pengunjung Taman Laut Malaysia diwajibkan membawa pulang sampah masing-masing ke darat. Gunakan peraturan yang sama di setiap tapak perkhemahan.

Sabah Parks meletakkan tong sampah di pejabat, asrama dan pondok di sepanjang laluan Gunung Kinabalu serta memberi taklimat kebersihan kepada pendaki. Anda boleh contohi amalan ini dengan membawa balik apa yang anda bawa masuk.

Di ibu pejabat Taman Negara di Kuala Tahan, babi hutan dan monyet sudah biasa dengan manusia. Kawasan taman yang sibuk masih memerlukan disiplin makanan yang sama seperti tapak perkhemahan terpencil.

Berdepan dengan monyet dan hidupan liar lain

Jangan beri makan, usik atau kepung monyet. Berundur perlahan dan pantau kanak-kanak. Jika haiwan bertindak agresif, tinggalkan kawasan itu.

Babi hutan tertarik kepada sampah yang tidak terurus. Jika anda nampak bangkai, terutamanya babi hutan, jangan sentuh atau alihkan. Enam ekor bangkai babi hutan di Ampang disahkan positif demam babi Afrika antara 28 April hingga 15 Mei 2025. Laporkan bangkai kepada PERHILITAN atau pihak berkuasa tempatan.

Tindak balas piawai PERHILITAN terhadap gangguan monyet bermula dengan pemeriksaan tapak dan penilaian risiko. Pegawai mungkin menembak halau, menangkap dan memindah. Tindakan tembak mati hanya untuk kes mendesak apabila haiwan agresif mencederakan manusia.

Jika digigit atau tercalar

Cuci luka dengan sabun dan air mengalir. Dapatkan rawatan segera di klinik atau hospital terdekat. Rabies membawa kematian 100% apabila tanda-tanda muncul. Dalam wabak Serian 2017, lima kes manusia yang disahkan semuanya meninggal.

WHO menyarankan cuci luka sekurang-kurangnya 15 minit. Anda memerlukan kursus vaksin rabies dan mungkin imunoglobulin. Sehingga 99% kes rabies manusia di seluruh dunia berpunca daripada gigitan anjing. Gigitan tikus tidak diketahui membawa rabies.

Monyet boleh membawa virus herpes Macacine 1. Satu kajian 2009 hingga 2011 mendapati 39% monyet liar ekor panjang yang disampel dari enam negeri di Malaysia mengeluarkan DNA virus itu. Jangkitan yang tidak dirawat pada manusia mempunyai kadar kematian melebihi 70%.

Cara membuat laporan

Untuk gangguan monyet, hubungi PERHILITAN di 1-800-88-5151 atau buat aduan melalui SISPA di www.wildlife.gov.my. Di Negeri Sembilan, talian WhatsApp aduan gangguan hidupan liar ialah 011-65529681.

Laporkan babi hutan, sampah tidak terurus atau bangkai kepada pihak berkuasa tempatan anda. Laporkan bangkai haiwan kepada PERHILITAN. Pastikan tapak anda bersih supaya anda bukan sebahagian masalah.

Soalan lazim

Adakah salah dari segi undang-undang untuk beri makan monyet di tapak perkhemahan?

Tidak. Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 tidak menyenaraikan pemberian makan hidupan liar sebagai kesalahan khusus di Semenanjung Malaysia dan Labuan. Provokasi hidupan liar adalah kesalahan di bawah seksyen 88, jadi usik atau kepung monyet boleh membawa masalah.

Apa perlu buat jika monyet menghampiri khemah?

Jangan beri makan. Berundur perlahan, pantau kanak-kanak dan buang makanan yang kelihatan. Jika ia masuk ke tapak, buat bunyi dari jarak selamat dan tinggalkan kawasan jika ia bertindak agresif.

Bagaimana cara simpan makanan di tapak?

Letak dalam bekas kedap udara. Simpan di dalam kenderaan, bukan khemah. Gantung sampah di luar jangkauan. Basuh pinggan dan lap permukaan supaya tiada bau tertinggal.

Apa perlu buat jika digigit atau tercalar?

Cuci luka dengan sabun dan air mengalir sekurang-kurangnya 15 minit, kemudian pergi ke klinik atau hospital terdekat. Rabies membawa kematian 100% apabila tanda-tanda muncul, dan monyet boleh membawa virus B. Anda mungkin memerlukan kursus vaksin rabies dan imunoglobulin.

Bagaimana cara lapor gangguan monyet atau hidupan liar?

Hubungi PERHILITAN di 1-800-88-5151 atau gunakan SISPA di www.wildlife.gov.my. Di Negeri Sembilan, WhatsApp 011-65529681. Laporkan babi hutan, sampah atau bangkai kepada pihak berkuasa tempatan atau PERHILITAN.